Bel 0314 389100 of e-mail naar info@prakticon.com

Kiezen voor compassie: ‘De mens als maker van verbinding en zingeving’

Geplubliceerd op: 26-09-2014

We leven in een tijd van omwenteling. De technologische en geopolitieke veranderingen
volgen elkaar zo snel op dat niemand in staat is om alles te duiden. Deze onzekere context
eist een nieuwe manier van kijken naar de wijze waarop ‘mensen in- en aan elkaar zitten’.
Rik Seveke ziet dat als een kans. Een kans om de samenleving op een duurzame en zinvolle
manier in te richten. Zijn voorzet: compassie als centrale waarde in het onderwijs. ‘Het
moment is nu, het moment om de mens als een globale gemeenschap te bezien en alle
driejarigen de kansen op verbinding en zingeving te bieden waar zij allen recht op hebben.’
Dit is een van de zestig bijdragen uit het boek ‘Onderwijshelden – 60x het bewijs dat het kan’ dat recent is
uitgekomen. Meer bijdragen lezen kan door hier het boek gratis te downloaden.
Mijn nichtje Philomijn is drie jaar oud. In november van dit jaar wordt ze vier en moet ze voor het
eerst naar school. Ze is al dokter, ballerina en tovenares geweest. Wat het uiteindelijk
wordt, weet ik niet. Maar misschien is dat ook niet zo belangrijk. Ze is vrolijk, speels en lief voor d’r
kleine zusje.
Philomijn is net als alle andere driejarigen ter wereld wanneer zij opgroeien in liefdevolle
omstandigheden. Onderzoekend, lerend, spelend. Afhankelijk, groeiend, ontwikkelend. Lief, leuk en
blij. De grote onderwijsvraag van vroeger, nu en morgen is het waarom en het waartoe ervan.
Volgens mij is daar maar één antwoord op: hoe leren we goed om te gaan met onszelf, elkaar en de
wereld om ons heen? Al het ‘andere’ leren ligt in het verlengde hiervan.
We leven in een tijd van omwenteling. De technologische en geopolitieke veranderingen volgen elkaar
zo snel op dat niemand in staat is om alles te duiden. Deze onzekere context eist een nieuwe
manier van kijken naar de wijze waarop ‘mensen in- en aan elkaar zitten’, zoals de
socioloog Abraham de Swaan dat ooit mooi verwoordde. Ik zie het als een kans. Een kans om onze
samenleving in te richten op een duurzame en betekenisvolle manier.
1 Aanbevolen artikel2
Voor alle Philomijnen van deze wereld.
Als mensen worden we allemaal geboren met twee belangrijke vermogens: liefdevolle
verbinding en zingeving. Deze twee vermogens stellen ons in staat om op vreedzame manier om te
gaan met diversiteit, conflict en verandering. Ik vat ze samen in het woord compassie. Dat moeten
we wel leren. Het maken van een liefdevolle verbinding en zingeving is iets dat ons van nature ligt,
maar zich niet vanzelf ontwikkelt.
Ouders, leraren en anderen moeten ons daarbij helpen. Sterker, anderen zijn noodzakelijk voor
verbinding en zingeving. Het ontstaat in interactie tussen mensen. Compassie leert ons dat onze
individuele keuzes consequenties hebben voor onszelf, de groep en de omgeving zonder
deze keuzes te veel te beperken. En het mooie ervan is dat het onderwezen kan worden. Steeds
meer neurologisch onderzoek bijvoorbeeld richt zich op de werking van verbinding en zingeving in het
brein. Uit de resultaten worden methoden ontwikkeld om het te doceren aan kinderen en
volwassenen.
Onze wereld verandert met de snelheid van het licht. De structuren waarin wij leven niet. Laat
ons de structuren opnieuw ontwerpen zodat wij tot nieuwe manieren van werken en leven kunnen
komen. Onderwijs speelt hierin een sleutelrol.
Er zijn talloze redenen om compassie centraal te stellen in het onderwijs. Ik geef er vier.
1. Compassie creëert leeromgevingen waarin leerlingen veilig kunnen experimenteren en hun
talenten kunnen ontwikkelen.
2. Compassie leert kinderen deze omgevingen zelf te creëren.
3. Compassie slaat een brug tussen gepersonaliseerd leren en co-creatie.
4. Compassie leert ons dat wij allen lid zijn van een globale gemeenschap die afhankelijk is
van elkaar.
Als we in staat worden gesteld om compassie, de vermogens tot liefdevolle verbinding en zingeving, te
bezien als een ambachtelijk vermogen waarmee we verbinding en zingeving kunnen creëren, dan ligt
er een nieuwe wereld aan onze voeten. De mens als maker van verbinding en zingeving.
De mens als maker realiseert zich dat het proces centraal staat. Elke dag opnieuw moet
verbinding en zingeving worden gemaakt. Expliciet zal het moeten worden gedefinieerd en
ontworpen. Lokaal en bottom-up. Alleen op deze manier kan het een organische structuur vormen van
een nieuwe wereld. En het moment is nu. Niet morgen. Nu. Nu is het moment om de mens als een
globale gemeenschap te bezien en alle driejarigen de kansen op verbinding en zingeving te bieden
waar zij allen recht op hebben. De menselijke geschiedenis laat zich kenmerken door verdeeldheid en
strijd, maar zeker ook door onwaarschijnlijke liefde en schoonheid. Wij zijn allen verbonden.3
Omdat er altijd iemand is die het beter op kan schrijven dan ik ooit zou kunnen, een citaat van een
van mijn helden, Bruce Springsteen.
Now we’re out here on this road
Out here on this road tonight
Close my eyes and feel so many friends around me
In the early evening light
And the miles we have come
And the battles won and lost
Are just so many roads traveled
So many rivers crossed
And I’m summoning the strength
And faith in one-another
Cause it’s a good night for a ride
Cross this river to the other side
My blood brothers
Let’s go!
Rik Seveke is programmamaker bij debatcentrum De Balie.

    Delen via: